Object in de kijker

Het  'Object  in de kijker' verwijst naar het 'Object van de Maand' waarbij Archief & Musea Turnhout maandelijks één voorwerp uit de collectie in de kijker zet. Afwisselend is het object afkomstig van het Begijnhofmuseum, het Nationaal Museum van de Speelkaart, het Taxandriamuseum en het Stadsarchief.
Verwacht niet noodzakelijk waardevolle of unieke stukken. Het kan evengoed om een heel alledaags voorwerp met een bijzonder verhaal gaan. Zo ontstaat een gevarieerd overzicht en worden ook onbekende delen van de collectie aan het publiek getoond. Eén keer per jaar is het 'Object van de Maand' voorbehouden voor een gastmuseum uit de regio.

In alle Turnhoutse musea en op verschillende openbare plaatsen in de stad vind je een foto en een informatiefiche van het collectiestuk. Elk jaar geeft Archief & Musea Turnhout bovendien een bewaarmapje voor deze fiches uit. Een hebbeding voor verzamelaars!  

Dit zijn alle objectfiches vanuit het Museum van de Speelkaart.

  • Object juli- augustus 2017 Gele Dwerg

    gele dwerg

    Het kaartspel ‘Nain jaune’ of ‘Gele dwerg’ is een onschuldig gokspel omdat het met muntjes gespeeld wordt. Het was vooral populair in het midden van de 18de eeuw. Zelfs spelletjesgek en kaartfanaat Mozart was fan! Ook in Turnhout werd het aflegspel gespeeld. Lees hier meer.

  • Object februari 2017 - Drukpers Columbian

    Columbian

    Tweehonderd jaar geleden nam de Amerikaan George Clymer een octrooi voor een nieuw, revolutionair type drukpers. Voor het eerst werd een hevelsysteem gebruikt om druk uit te oefenen in plaats van een traditionele schroef. Clymer doopte de machine Columbian en gaf de pers een opvallende decoratie.

    Lees meer

  • Object september 2016 - Wat kost een vluchteling

    ovdm sept 2016

    In 1933 gaf het Comité voor Joodse Vluchtelingen een kwartetspel uit dat de nodige middelen moest verzamelen om Duitse Joden op te vangen. Lees meer

  • Object oktober 2015 - Speelkaarten en reclame

    object oktober 2015

    Reclame voor koffie op speelkaarten
    In het kader van de expo ‘Nieuwe Tijden’ wijdde het museum een ‘object van de maand’ aan een kaartspel dat in 1912 reclame maakte voor voorverpakte koffie, een luxeproduct in die tijd. Lees de objectfiche hier.

     

  • Object november 2014 - Een Napoleontisch kaartspel in been

    Napoleontisch kaartspel in been

    Tijdens de Napoleontische Oorlogen veroverden de Britten vele Franse schepen, bemanning en passagiers inbegrepen. In totaal zouden tussen 1802 en 1814 ongeveer 12 000 Fransen in Britse handen vallen waaronder mariniers, werklui, koks, scheepsjongens, handelaars en anderen. Om deze toevloed aan mensen op te vangen, dienden de Britten alle zeilen bij te zetten. Lees verder.

  • Object juni 2014 - 'De weg', kaart 22 uit het spel 'Lenormand'

    De weg, kaart 22

    Zoals ook voor andere kaarten in het waarzegspel Lenormand geldt, is 'de weg' op zichzelf neutraal. De toekomst kan meerdere kanten uit en de nabijheid van andere kaarten bepaalt of de weg naar geluk of ongeluk leidt. Het uitgangspunt van de voorspelling ligt in de positie van de zogenaamde 'persoonskaart'. Lees verder.

     

     

  • Objectfiche december 2013 - januari 2014 - Staalboek collectie R. van Gool

    Staalboek collectie R. van Gool

    Een staalboek is een catalogus in de vorm van een album waarin de speelkaartenmaken monsters van hun productie kleefden. Monsterboeken bestonden in verschillende versies en formaten. Van groot en overvloedig gestoffeerd tot en met bescheiden met slechts een enkele soort kaarten. Het volstond om met een paar kaarten aan te geven welke typen de fabriek maakte. Vaak werden azen en motieven van de rugzijden toegevoegd, naast ook voorbeelden van de omslagen of wikkels waarin de kaartspellen werden verpakt. Lees verder.

  • Objectfiche juli-augustus 2013 - Vieille France

    Vier speelkaarten

    Brepols deponeert het spel ‘Vieille France’ tijdens de Eerste Wereldoorlog bij de rechtbank van Turnhout, zodat het als een origineel ontwerp wettelijk bescherming tegen namaak krijgt. Figuurkaarten, azen en rugmotief worden op 1 april 1916 neergelegd. Twee kartonnen doosjes, voor de whist- en piketversie met respectievelijk 52 en 36 kaarten, op 30 mei 1916. Waarom dit midden de oorlog gebeurt, is niet duidelijk. Lees verder.

     

  • Objectfiche februari 2013 - Kopieerpers voor brieven

    Kopieerpers voor brieven

    Sinds de Industriële Revolutie is een bedrijf een echte onderneming geworden, in de vele betekenissen van het woord, een massa papierwerk inbegrepen. Correspondentie ging heen en weer. Om deze stroom bij te houden, werden van de brieven kopieën gemaakt, soms letterlijk en volledig, vaak echter enkel de centrale boodschap zonder aanhef en franje. Lees verder.

  • Objectfiche september 2012 - Affiche voor Japan

    Affiche voor Japan

    Japan is als het over speelkaarten gaat in meerdere opzichten een buitenbeetje. Het land kan bogen op drie verschillende tradities. Enerzijds introduceerden Portugezen hun kaartspellen in de loop van de 16de eeuw en tot op vandaag spelen Japanners met kaarten afgeleid van deze voorgangers. In de Japanse benaming voor speelkaarten ('karuta') is nog duidelijk de Europese origine te horen ('carta').  De kaarten werden vooral voor gokspelletjes gebruikt. Lees verder.

  • Object maart 2012 – Wikkel N°950

    Wikkel N°950

    Een kaartspel werd vroeger in een papieren omslag of wikkel verpakt. Speelkaarten versleten bij gebruik, maar de wikkel sneuvelde meestal als eerste. Vandaar dat oudere omslagen, ondanks hun grote oplagen, erg zeldzaam zijn. Lees verder.

  • Object oktober 2011 - Ruitenaas voor Rusland (1858)

    Ruitenaas voor Rusland

    Zoals in vele landen heeft ook Rusland een speciale belasting op speelkaarten gekend. In ruil voor een deel van de opbrengst pachten belastinggaarders de inning. De methode leidt tot misbruik en willekeur en volgens de gedupeerden tot 'zware en illegale' taksen. Lees verder.

     

     

     

  • Object april 2011 - Ambachtenkwartet (1943)

    Ambachtenkwartet

    Midden de Tweede Wereldoorlog drukt de Speelkaartenfabriek 'Nederland' twee kwartetspellen met de boerderij en verschillende beroepen als onderwerpen. Het ambachtenkwartet toont twaalf vaklui met telkens drie van hun belangrijkste werktuigen. Lees verder.

  • Object november 2010 - Twee clichés voor speelkaarten (ca. 1751)

    Twee clichés voor speelkaarten

    De overheid int belastingen om haar taken te vervullen. De fiscale geschiedenis is uitgebreid en zeer divers. Om hun geldhonger te stillen, bedachten de verschillende overheden allerlei heffingen, die soms zeer verregaand, complex en omslachtig waren. Lees verder.

  • Object juni 2010 - Een kaartspel voor Mobutu

    Een kaartspel voor Mobutu

    In Centraal en Zuidelijk Afrika is het kaartspel ingevoerd door ontdekkingsreizigers, missionarissen en koloniale legers. Zij brachten hun spellen mee vanuit het moederland of werden vanuit de Europese productiecentra zoals Turnhout bevoorraad. Lees verder.

  • Object december 2009 - januari 2010 - Houten plankjes voor het drukken van speelkaarten

    Houten plankjes voor het drukken van speelkaarten

    In 2009 pakte het Nationaal Museum van de Speelkaart groots uit met een Chinese expositie. Aanleiding waren de 40ste verjaardag van het museum en Europalia 2009 China. Het museum bracht een ode aan papier, drukkunst en kaartspel, drie Chinese vindingen die de wereld en Turnhout veranderden. Lees verder.

  • Object juli - augustus 2009 - Bak 60

    Bak 60

    Bak 60 is geen kunstwerk, noch een voorwerp van grote waarde. Het is niet eens bijzonder van constructie of zelfs oud. En toch was het in zijn vorige leven een onmisbaar instrument. Lees verder.

  • Object februari 2009 - Drukpers Stanhope N°88

    Drukpers Stanhope N°88

    Charles Stanhope (1753 - 1816) is een creatieve Engelse graaf die zich bezighoudt met politiek, wetenschap en techniek. Hij verbetert verschillende onderdelen van het drukkersbedrijf en bouwt in 1804 als eerste een volledig metalen drukpers. Lees verder. (+ Addendum)

  • Object september 2008 - De oudste Turnhoutse joker (1882)

    De oudste turnhoutse joker

    Voor sommige kaartspelen zijn één of meerdere extra kaarten nodig en volstaan de gebruikelijke figuur- en puntenkaarten niet. Bijvoorbeeld de troefkaarten bij tarok of de kaart met een dwerg bij het spel nain jaune. De functie van deze extra kaarten is divers: het kan gaan om de vaste troef, om de hoogste waarde of om een wilde kaart. Lees verder.

  • Object maart 2008 - Drukvorm voor wikkel kaartspellen

    Drukvorm voor wikkel kaartspellen

    Speelkaarten worden op de meest diverse manieren verpakt. Soms volstaat een simpel touwtje, soms zitten ze in luxueus bewerkte kistjes. In Europa deden vooral omslagen of wikkels dienst tot ze in de loop van de 20ste eeuw definitief werden onttroond door kartonnen doosjes. Lees verder.

     

  • Object oktober 2007 - Tegen het vloeken

    Tegen het vloeken

    In 1752 constateert het stadsbestuur van Utrecht dat de zeden in 'groot verval' zijn. De stad wil optreden tegen het vloeken, tegen de ontheiliging van zon- en feestdagen en tegen de verachting van de christelijke godsdienst. Utrechtenaren en 'ongebonden Menschen' geven zich over aan drinkgelagen en ijdel tijdverdrijf en verwaarlozen hun godsdienstige plichten. Lees verder.

  • Object april 2007 - Speelkaarten N°6

    Speelkaart N°6

    Wanneer de firma Brepols in 1826 voor het eerst zelf speelkaarten drukt, worden niet meteen potten gebroken. Met van elders aangevoerde vaklui onderneemt Brepols een poging om zijn assortiment uit te breiden. Dat lukt, al blijft de productie de eerste jaren bescheiden. Lees verder.